Gıda enflasyonu riski artıyor
Orta Doğu’daki savaşın etkisi enerji piyasalarının ötesine geçerek gübre arzını da vurdu. Fiyatlarda yaşanan sert yükseliş ve tedarik zincirindeki aksaklıklar, ekim sezonu öncesinde tarım üretimi ve gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.
Fiyat artışı ve arz baskısı
Savaşın başlamasından bu yana gübre fiyatlarında yüzde 75’e varan artış kaydedildi. Savaş öncesinde 400–490 dolar aralığında bulunan azot bazlı gübre fiyatları 700 dolara kadar yükseldi. Ürede yaklaşık yüzde 50, amonyakta yüzde 20 artış yaşanırken potasyum ve kükürt bazlı ürünlerde de belirgin yükselişler görüldü.
Hürmüz hattında yaşanan aksaklıklar ve bölgedeki üretim faaliyetlerinin sekteye uğraması küresel arzı daralttı. Azotlu gübre üretiminde önemli paya sahip ülkelerin çatışmanın merkezinde yer alması, piyasadaki baskıyı artırdı.
Tarım üretiminde risk büyüyor
Uzmanlar, azotlu gübrenin tarımsal üretimde vazgeçilmez olduğuna dikkat çekerek kullanımın aksamasının verim üzerinde doğrudan etkili olacağını belirtiyor. Son haftalarda gübre vadeli işlemlerinde görülen çift haneli artışlar, çiftçilerin ekim sezonuna yüksek maliyet ve belirsizlikle girmesine yol açıyor.
Bu durumun özellikle buğday, mısır ve arpa gibi temel ürünlerde üretim miktarını aşağı çekebileceği ifade ediliyor.
Gıda fiyatlarına yansıma bekleniyor
Analistler, tarımsal verimde yüzde 5’lik bir düşüşün dahi küresel gıda fiyatlarını yukarı yönlü etkileyebileceğini vurguluyor. İthalata bağımlı ülkelerde etkilerin daha belirgin hissedilmesi beklenirken Afrika ülkeleri ve Hindistan öne çıkan riskli bölgeler arasında yer alıyor.
ABD’de de gübre ihtiyacının önemli bölümünün ithalatla karşılanması nedeniyle maliyet baskısının artacağı, bunun küresel ölçekte gıda enflasyonunu tetikleyebileceği değerlendiriliyor.
Türkiye’de önlemler devrede
Türkiye, gübre arzına yönelik risklere karşı bazı düzenlemeleri hayata geçirdi. Tarım ve Orman Bakanlığı, amonyum nitrat gübresinin tarımda kullanımına yeniden izin verdi. Gübre ithalatında uygulanan yüzde 6,5’lik gümrük vergisi sıfırlanırken, bazı gübre türlerinde ihracat geçici olarak durduruldu.
GÜBRETAŞ ise üretim, tedarik ve lojistik faaliyetlerinin sürdüğünü, mevcut stokların üreticilerin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde olduğunu bildirdi.
