Hız limiti ve uzaktan çalışma önerisi
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’daki askeri gerilimin küresel petrol arzı üzerinde ciddi bir kesinti riski oluşturduğunu belirterek, talebin hızla düşürülmesine yönelik kapsamlı önlemler alınması çağrısında bulundu. Ajans, yalnızca arz tarafında atılacak adımların yeterli olmayacağını vurgulayarak, tüketimi doğrudan azaltacak politikaların eş zamanlı devreye sokulması gerektiğini bildirdi.
Hürmüz Boğazı’ndaki aksama küresel etki yarattı
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın büyük ölçüde aksaması, küresel piyasalarda arz endişesini artırdı. Bu gelişmelerin etkisiyle ham petrol fiyatları yeniden varil başına 100 doların üzerine çıktı. IEA, bölgedeki çatışmaların yalnızca kısa vadeli fiyat hareketleriyle sınırlı kalmayabileceğini, daha derin ve kalıcı bir enerji krizi riskini de beraberinde getirdiğini değerlendirdi.
Stratejik rezervler devrede ancak yetersiz
Ajans, piyasalardaki arz şokunu hafifletmek amacıyla stratejik rezervlerden toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sunulacağını açıkladı. Ancak yapılan değerlendirmede, bu miktarın tek başına yeterli olmayacağına dikkat çekildi. IEA, arz tarafındaki bu müdahalenin talep tarafında güçlü ve hızlı bir düşüşle desteklenmemesi halinde fiyat baskısının devam edebileceğini ifade etti.
Ulaşım sektörü öncelikli hedef
Küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 45’ini oluşturan ulaşım sektörü, alınması önerilen önlemlerin merkezinde yer aldı. Ajans, uygun iş kollarında uzaktan çalışma modelinin hızla yaygınlaştırılmasını, otoyollarda hız limitlerinin en az 10 kilometre düşürülmesini ve büyükşehirlerde trafik yoğunluğunu azaltmak için tek-çift plaka uygulamasının değerlendirilmesini önerdi.
Toplu taşıma ve paylaşım modelleri öne çıkıyor
IEA, bireysel araç kullanımının sınırlandırılması ve toplu taşımanın daha etkin hale getirilmesi gerektiğini vurguladı. Araç paylaşım sistemlerinin yaygınlaştırılması, ticari taşımacılıkta yük planlamasının optimize edilmesi ve sürüş alışkanlıklarının daha ekonomik hale getirilmesi de öneriler arasında yer aldı. Bu adımların kısa sürede yakıt tüketiminde anlamlı bir düşüş sağlayabileceği değerlendirildi.
Hava yolu ve sanayi için ek tedbirler
Açıklamada, alternatif ulaşım seçeneklerinin bulunduğu durumlarda iş amaçlı uçuşların azaltılması gerektiği ifade edildi. Enerji güvenliğini desteklemek amacıyla çift yakıtlı araçların benzine yönlendirilmesi ve LPG stoklarının temel ihtiyaçlar için korunması da önerildi. Sanayi tarafında ise üretim süreçlerinde verimlilik artışı sağlanarak petrol kullanımının düşürülmesi gerektiği belirtildi.
Sosyal destek ve bireysel sorumluluk vurgusu
IEA, hükümetlerin bu süreçte dar gelirli kesimleri koruyacak hedefli destek mekanizmaları geliştirmesi gerektiğine dikkat çekti. Bireysel tüketim alışkanlıklarında yapılacak değişikliklerin, küresel enerji piyasalarındaki baskıyı azaltmada belirleyici rol oynayacağı ifade edildi. IEA Başkanı Fatih Birol, talebi azaltmaya yönelik önlemlerin hem ekonomik etkileri sınırlamak hem de enerji arz güvenliğini korumak açısından kritik önem taşıdığını belirtti.
