IIF raporu Türkiye ayrışmasını gösterdi
Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) Küresel Borç Monitörü raporu verileri açıklandı, bu verilere göre küresel toplam borç stoku yılın ilk çeyreğinde güçlü artışını sürdürerek rekor seviyeye ulaştı. Açıklanan verilere göre küresel borçlar 4,4 trilyon doların üzerinde artarak yaklaşık 353 trilyon dolara çıktı.
Artışın odağında ABD ve Çin var
Küresel borç stoku üst üste beşinci çeyrekte artış kaydederken, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 25 trilyon dolarlık yükseliş dikkat çekti. Raporda artışın büyük bölümünün kamu borçlanması kaynaklı olduğu ve özellikle ABD ile Çin’de yoğunlaştığı vurgulandı.
Borç yükü yüzde 305 seviyesinde
Küresel borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya oranı yüzde 305 olarak hesaplandı. Bu oran 2023 başından bu yana sınırlı değişim gösterirken, gelişmiş ekonomilerde düşüş, gelişmekte olan ülkelerde ise artış eğilimi öne çıktı. Norveç, Kuveyt, Çin, Bahreyn ve Suudi Arabistan borç oranındaki artışın belirgin olduğu ülkeler arasında yer aldı.
Gelişmiş ekonomiler borçta önde
Toplam borcun dağılımında gelişmiş ülkelerin ağırlığı devam etti. Bu ülkelerde toplam borç 246 trilyon dolara ulaşırken, gelişmekte olan ekonomilerde borç stoku 106,7 trilyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Sektörel bazda kamu borçları 108,5 trilyon dolar ile en yüksek kalemi oluşturdu. Finansal olmayan şirket borçları 101,8 trilyon dolar, finansal sektör borçları 77,3 trilyon dolar ve hane halkı borçları 65,1 trilyon dolar olarak kaydedildi.
Kamu borcundaki artış öne çıktı
Borçların milli gelire oranında kamu tarafındaki yükseliş dikkat çekti. Kamu borçlarının GSYH’ye oranı yüzde 92,1’den yüzde 94,8’e çıktı. Finansal olmayan şirket borçlarında sınırlı artış görülürken, hane halkı ve finansal sektör borç oranlarında gerileme yaşandı.
Türkiye borç oranında geriledi
Türkiye’de ise borçların GSYH’ye oranında genel olarak düşüş eğilimi izlendi. Hane halkı borcu yüzde 10 seviyesinde sabit kalırken, finansal olmayan şirket borçları yüzde 38,5’ten yüzde 37,7’ye, kamu borcu yüzde 27,2’den yüzde 26,2’ye geriledi. Finansal sektör borcu ise sınırlı artışla yüzde 17,3’e yükseldi.
Jeopolitik riskler ve maliyet uyarısı
Raporda, yaşlanan nüfus, artan savunma harcamaları, enerji güvenliği ihtiyacı ve yapay zeka yatırımları gibi yapısal faktörlerin borçları orta ve uzun vadede artırabileceği belirtildi. Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi halinde enerji ve gıda fiyatları üzerinden enflasyon baskısının artabileceği, bunun da bütçe açıkları ve ek borçlanma ihtiyacını büyütebileceği ifade edildi.
Enflasyon etkisi sınırlı kalabilir
Raporda yüksek enflasyonun kısa vadede borç oranlarını düşürücü etki yarattığı ancak kalıcı hale gelmesi durumunda borçlanma maliyetlerini artıracağı vurgulandı. Bu nedenle küresel finansal koşullarda sıkılaşma riskinin sürdüğü belirtildi.
