Önce Hürmüz ve ateşkes, sonra nükleer süreç
Orta Doğu’daki gerilimi düşürmeye yönelik diplomatik trafik hız kazanırken, İran’ın ABD’ye sunduğu yeni teklif dikkat çekti. Planda nükleer müzakerelerin ileri bir aşamaya bırakılması, buna karşılık Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve çatışmaların sonlandırılmasının önceliklendirilmesi öne çıktı.
Yeni plan diplomatik tıkanıklığı aşmayı hedefliyor
ABD’li yetkililer ve diplomatik kaynaklara göre Tahran yönetimi, Pakistan üzerinden ilettiği teklifinde süreci aşamalı bir modele oturtmayı önerdi. İlk aşamada Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın kaldırılması ve çatışmaların durdurulması hedeflenirken, daha kapsamlı müzakerelerin bu adımların ardından başlatılması planlanıyor. Bu yaklaşımın, uzun süredir devam eden diplomatik tıkanıklığı aşmayı amaçladığı değerlendiriliyor.
Nükleer başlık geri plana itildi
Yeni teklifin en dikkat çeken yönlerinden biri, nükleer müzakerelerin ertelenmesi oldu. İran yönetimi içinde nükleer tavizler konusunda yaşanan görüş ayrılıklarının bu kararda etkili olduğu belirtiliyor. Bu çerçevede, daha hızlı sonuç alınabilecek başlıklara odaklanılarak sürecin yeniden şekillendirilmek istendiği ifade ediliyor.
Washington temkinli yaklaşıyor
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nın açılması ve deniz ablukasının kaldırılması, ABD’nin İran üzerindeki en güçlü baskı araçlarından birinin zayıflaması anlamına gelebilir. Washington yönetimi ise öncelikli olarak İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu azaltmasını ve nükleer faaliyetlerini tamamen durdurmasını talep ediyor. Bu durum taraflar arasındaki temel görüş ayrılığının sürdüğüne işaret ediyor.
Beyaz Saray’da kritik toplantı
ABD Başkanı Donald Trump’ın, üst düzey ulusal güvenlik ekibiyle Beyaz Saray’da İran gündemiyle bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmede mevcut çıkmazın aşılması için izlenebilecek seçeneklerin değerlendirileceği ifade ediliyor. Trump’ın daha önce yaptığı açıklamalarda, İran’ın petrol ihracatını sınırlayan deniz ablukasının sürdürülmesinden yana olduğu biliniyor.
Diplomatik temaslar sonuç üretmedi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin hafta sonu Pakistan’da yürüttüğü temasların somut bir ilerleme sağlamadığı bildirildi. ABD tarafının planlanan bazı görüşmeleri iptal etmesi, sürecin kırılganlığını ortaya koydu. Araghchi’nin Umman temaslarının ardından Rusya ile görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.
Aşamalı çözüm modeli öne çıkıyor
Diplomatik kaynaklara göre İran’ın önerisi, önce Hürmüz Boğazı’ndaki krizin çözülmesini, ardından ateşkes ve uzun vadeli barış sürecine geçilmesini içeriyor. Nükleer müzakerelerin ise bu aşamaların ardından yeniden başlatılması planlanıyor. Bu yaklaşım, taraflar arasında güven inşa etmeye yönelik kademeli bir yol haritası olarak değerlendiriliyor.
