Veriler kırılgan tabloyu gösteriyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) açıkladığı verilere göre, finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu açığı Mart 2026 döneminde bir önceki aya göre 6 milyar 403 milyon dolar azalarak 194 milyar 208 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
Net döviz açığı geriledi
Mart ayında yaşanan düşüşte hem varlıklardaki artış hem de yükümlülüklerdeki azalış etkili oldu. Böylece reel sektörün döviz pozisyon açığında sınırlı bir iyileşme kaydedildi.
Varlıklar artarken yükümlülükler azaldı
Şirketlerin döviz varlıkları 3 milyar 993 milyon dolar artış gösterirken, yükümlülükleri 2 milyar 410 milyon dolar azaldı. Varlık tarafındaki yükselişte yurt içi bankalardaki mevduatlar, türev varlıklar ve yurt dışı doğrudan yatırımlar öne çıktı. Yükümlülüklerdeki düşüşte ise türev işlemler ve yurt içi kredilerdeki gerileme etkili oldu.
Türev yükümlülüklerde düşüş etkili oldu
İthalat borçları ve yurt dışı kredilerde artış görülmesine karşın, türev yükümlülüklerdeki sert gerileme toplam yükümlülükleri aşağı çekti. Bu durum net döviz pozisyonundaki açığın daralmasına katkı sağladı.
Kısa vadeli pozisyon fazlası arttı
Mart 2026 itibarıyla kısa vadeli döviz varlıkları 150 milyar 283 milyon dolar, kısa vadeli yükümlülükler ise 140 milyar 159 milyon dolar olarak gerçekleşti. Böylece kısa vadeli net döviz pozisyonu fazlası 10 milyar 123 milyon dolara yükseldi.
Kısa vadeli yükümlülüklerin toplam yükümlülükler içindeki payı yüzde 37 seviyesinde gerçekleşti.
Editörün Yorumu:
Net döviz açığındaki gerileme ilk bakışta olumlu bir tablo ortaya koysa da, reel sektörün halen yaklaşık 194 milyar dolarlık döviz açığı taşıyor olması ekonomideki kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor. Açığın bir ayda azalması yapısal bir iyileşmeden çok, şirketlerin borçlanma tercihlerindeki değişim ve finansal pozisyon ayarlamalarından kaynaklanmış görünüyor.
Öte yandan yüksek faiz politikası nedeniyle firmaların yatırım iştahının zayıfladığı, üretim ve iç talepte yavaşlama sinyallerinin arttığı bir dönemde döviz açığındaki düşüşün tek başına ekonomik güçlenme göstergesi olarak sunulması eksik bir değerlendirme olacaktır. Reel sektörün üzerindeki finansman maliyeti baskısı devam ederken, şirketlerin önemli bir bölümü yatırım yapmak yerine bilanço korumaya odaklanıyor. Bu nedenle veriler, hükümetin ekonomi programının kalıcı sonuçlar ürettiğini değil, şirketlerin zorlu ekonomik koşullara uyum sağlamaya çalıştığını da düşündürüyor.